Thủy triều – một trong những hiện tượng tự nhiên hấp dẫn mà không chỉ người sống ven biển mới quan tâm. Bài viết này sẽ đưa bạn vào một hành trình khám phá về thủy triều, từ khái niệm cơ bản đến nguyên nhân sâu xa của hiện tượng đầy huyền bí này.

Đâu là bí mật ẩn sau những đợt nước biển dâng lên và rút lui một cách đều đặn theo chu kỳ? Tại sao thủy triều lại mang lại ảnh hưởng lớn đến cuộc sống của hàng triệu sinh vật biển và con người? Hãy cùng Là Gì Nhỉ khám phá và tìm hiểu sâu hơn về thủy triều – vẻ đẹp hoang sơ của tự nhiên mà chúng ta vẫn chưa thể hoàn toàn hiểu rõ.

Thủy Triều: Hiện Tượng và Cơ Chế

Thủy triều (tide) là hiện tượng mực nước biển lên và xuống theo chu kỳ thời gian, phụ thuộc vào sự biến đổi của các yếu tố thiên văn. Đây là một quá trình hết sức phức tạp nhưng cũng rất hấp dẫn của tự nhiên.

Thủy triều là sự lên xuống của mực nước biển
Thủy triều là sự lên xuống của mực nước biển

Một cách đơn giản để hiểu về thủy triều là thông qua sự tương tác giữa Mặt Trăng, Mặt Trời và Trái Đất. Sự hấp dẫn của Mặt Trăng và Mặt Trời tác động lên Trái Đất tại các điểm khác nhau, tạo nên biến đổi lực hấp dẫn và ảnh hưởng đến nước biển, dẫn đến hiện tượng thủy triều xuất hiện hàng ngày.

Khám phá thêm về cơ chế hoạt động của thủy triều và sự ảnh hưởng của nó đến cuộc sống hàng ngày của chúng ta.

Các Thuật Ngữ liên quan đến Thủy Triều

Sóng thủy triều

Đây là hiện tượng thủy triều diễn ra trong thủy quyển dưới dạng các sóng dài, có chu kỳ kéo dài và biên độ nhỏ, với bước sóng lên đến hàng ngàn kilomet. Sóng triều phụ thuộc vào độ lớn và chu kỳ biến đổi của lực hấp dẫn giữa Trái Đất – Mặt Trăng và Trái Đất – Mặt Trời.

Đọc thêm:  Social media, Social media marketing là gì | Phân loại, lợi ích

Có khoảng 396 sóng triều thành phần, trong đó bao gồm các loại sóng triều cơ bản như: sóng nhật triều/ bán nhật triều mặt trăng chính; sóng nhật triều/ bán nhật triều mặt trời chính; sóng lệch nhật triều chính.

Hiện tượng sóng thủy triều
Hiện tượng sóng thủy triều

Mực nước triều

Đây là mực nước dâng lên và xuống theo thời gian so với mực nước cao quy ước. Đơn vị đo mực nước triều là cm, m.

Độ triều lớn

Là chỉ số được đo bằng mức nước lớn trừ đi mực nước ròng thấp nhất trong ngày.

Sóng triều tại vùng biển ven bờ và cửa sông

Thủy triều tại vùng ven biển và cửa sông có đặc điểm rất phức tạp, do nước triều gồm tổ hợp các sóng dài và sóng đứng bị biến dạng mạnh vì khúc xạ, lực ma sát, sông rạch, đường bờ biển…

Chu kỳ triều

Đây là khoảng thời gian giữa hai lần thủy triều trong một ngày, tùy thuộc vào cơ chế tổ hợp của các sóng triều thành phần.

  • Nước lớn (đỉnh triều) là vị trí mực nước cao nhất trong một chu kỳ triều.
  • Nước ròng (chân triều) là vị trí mực nước thấp nhất trong một chu kỳ triều.
  • Thời gian triều rút: là khoảng thời gian từ giai đoạn nước lớn đến nước ròng tiếp theo.
  • Thời gian triều dâng: là khoảng thời gian từ giai đoạn nước ròng đến nước lớn tiếp theo.

Chế độ triều

Được xác định theo chu kỳ dao động của mực nước triều tại một vị trí cụ thể.

Có hai loại triều cơ bản là: nhật triều và bán nhật triều. Nhật triều chỉ có 1 lần lên và 1 lần rút trong ngày; còn bán nhật triều thì có 2 lần lên và 2 lần rút trong ngày. Ngoài ra, còn hai loại triều hỗn hợp như nhật triều không đều và bán nhật triều không đều.

Đọc thêm:  Cương trực là gì? Người có tính cương trực là gì? Biểu hiện
Thủy triều lên xuống trong ngày
Thủy triều lên xuống trong ngày
  • Các vùng có bán nhật triều không đều: thường trong tháng sẽ có 2 lần thủy triều lên và 2 lần đi xuống, hoặc 1 lần thủy triều lên và 1 lần thủy triều xuống trong các ngày đặc biệt.
  • Các vùng có nhật triều không đều: thường trong tháng sẽ có nhật triều, những ngày còn lại là bán nhật triều.

Kỳ nước cường và kỳ nước kém

Thường xảy ra vào khoảng nửa tháng theo chu trình tuần hoàn với các giai đoạn như sau:

  • Từ 3 – 5 ngày ban đầu, là kỳ nước cường, thời điểm thủy triều có biên độ lớn, dao động mạnh (cao và thấp).
  • Từ 4 – 5 ngày tiếp theo, độ lớn của triều giảm dần.
  • Từ 3 – 5 ngày tiếp theo là kỳ nước kém, thời điểm thủy triều lên, xuống rất thấp.
  • Từ 4 – 5 ngày tiếp theo, độ lớn của triều tăng dần để chuẩn bị bước vào kỳ nước cường tiếp theo.
  • Kỳ nước cường thường xuất hiện vào đầu tháng âm lịch hoặc tuần trăng rằm: Mặt Trăng – Mặt Trời – Trái Đất thẳng hàng.
  • Kỳ nước kém thường xuất hiện khi trăng già hoặc trăng non: Mặt Trăng – Mặt Trời tạo góc vuông tại Trái Đất.

Nguyên Nhân Sinh Ra Thủy Triều
Theo nhận định của các nhà khoa học, hiện tượng thủy triều là kết quả của sự kết hợp giữa lực hấp dẫn của Mặt Trăng và lực ly tâm. Được biết, thủy quyển của chúng ta có hình dạng là một quả cầu dẹt nhưng lại bị kéo cao lên ở hai phía, tạo nên một hình dạng giống như một ellipsoid.

Điều đáng chú ý ở đây là vị trí một đỉnh trực diện với Mặt Trăng được gọi là miền nước lớn thứ nhất, do sự tác động của lực hấp dẫn. Còn miền nước lớn thứ hai nằm ở phía đối diện với miền nước lớn thứ nhất thông qua tâm của Trái Đất, do sự tác động của lực ly tâm.

Dọc theo đường kết nối giữa hai miền nước lớn liên tiếp chính là những vùng nước ròng. Khi tốc độ quay của Trái Đất ổn định, lực ly tâm lớn nhất sẽ tập trung ở xích đạo, vùng có bán kính quay lớn nhất.Thủy Triều: Hiểu Biết Sâu Sắc Về Hiện Tượng Tự Nhiên Độc Đáo

Đọc thêm:  AFK là gì? Tại sao AFK hay được game thủ sử dụng?

Câu hỏi thường gặp

  1. Thủy triều là hiện tượng gì?
    Trả lời: Thủy triều là sự nổi hay rút của mực nước biển trong chu kỳ do tác động của thiên văn.

  2. Thủy triều bắt / từ đâu?
    Trả lời: Thủy triều phát sinh từ sự tương tác giữa Mặt trăng, Mặt trời và Trái Đất.

  3. Thuật ngữ “Sóng thủy triều” là gì?
    Trả lời: Sóng thủy triều là hiện tượng sóng truyền dưới dạng sóng dài trong thủy quyển, phụ thuộc vào tương tác giữa Trái Đất, Mặt Trăng và Mặt trời.

  4. Định nghĩa “Mực nước triều”?
    Trả lời: Mực nước triều là mực nước biển dao động theo thời gian so với độ cao quy ước.

  5. Độ triều lớn là gì?
    Trả lời: Độ triều lớn là sự chênh lệch giữa mực nước lớn và mực nước ròng thấp nhất trong một ngày.

  6. Chế độ triều được xác định như thế nào?
    Trả lời: Chế độ triều dựa vào chu kỳ dao động mực nước triều tại một vị trí cụ thể.

  7. Kỳ nước cường và kỳ nước kém xuất hiện như thế nào?
    Trả lời: Kỳ nước cường và kỳ nước kém diễn ra theo chu trình tuần hoàn của thủy triều.

  8. Nguyên nhân sinh ra thủy triều là gì?
    Trả lời: Thủy triều phát sinh do tác động của lực hấp dẫn Mặt Trăng và lực ly tâm.

  9. Ứng dụng của thủy triều trong cuộc sống là gì?
    Trả lời: Thủy triều cung cấp nước, phục vụ nông nghiệp, ngư nghiệp, công nghiệp và du lịch.

  10. Thủy triều ảnh hưởng tiêu cực như thế nào?
    Trả lời: Thủy triều có thể gây ra thảm họa đối với sinh vật biển, đất đai và an toàn cư dân ven biển.


Tóm tắt

Trên hành trình khám phá về thủy triều, chúng ta đã hiểu rõ về hiện tượng này. Thủy triều không chỉ là sự nổi và rút của mực nước biển mà còn đóng vai trò quan trọng trong nhiều lĩnh vực cuộc sống như nông nghiệp, ngư nghiệp, công nghiệp và du lịch. Hãy tận dụng kiến thức này để hiểu rõ hơn về thế giới tự nhiên xung quanh chúng ta và tìm hiểu thêm trên trang web của chúng tôi.


Hết